چه زمانی باید به روانپزشک مراجعه کنیم؟
- نویسنده:
- تیم تحریریهی اموترال
- تاریخ انتشار:
نشانههایی که ارزیابی توسط پزشک متخصص روانپزشکی را مفید میکنند، از ادامهی علائم با وجود رواندرمانی تا پرسش دربارهی داروهای فعلی. با منابع بالینی.
مراجعه به روانپزشک زمانی مفید است که علائم روانی با وجود رواندرمانی یا تغییر سبک زندگی ادامه دارند، عملکرد روزمره را مختل کردهاند، داروی روانپزشکی مصرف میکنید و پرسش دارید، یا افکار آسیب به خود وجود دارد. روانپزشک پزشک است و میتواند علتهای جسمی و دارویی را هم بررسی کند.
مراجعه به روانپزشک به معنای شدید بودن مشکل نیست
در میان فارسیزبانان، مراجعه به روانپزشک گاهی با تصور «بیماری شدید» گره خورده است. این تصور دقیق نیست. روانپزشک پزشکی است که در سلامت روان تخصص دارد و ارزیابی او در بسیاری از موقعیتهای معمولی هم کمککننده است، همانطور که مراجعه به متخصص قلب به معنای سکته نیست.
راهنمای سازمان جهانی بهداشت برای مراقبتهای سلامت روان (mhGAP) تأکید میکند که بسیاری از اختلالهای رایج، از افسردگی تا اضطراب، قابل شناسایی و درمان هستند و ارزیابی بهموقع نتیجهی درمان را بهتر میکند.
نشانههایی که ارزیابی روانپزشکی را مفید میکنند
موارد زیر بهتنهایی تشخیص نیستند، اما هر یک دلیل خوبی برای گرفتن وقت ارزیابی است:
- خلق پایین، اضطراب یا بیخوابی بیش از چند هفته ادامه دارد و با رواندرمانی یا تغییرات زندگی بهتر نشده است.
- کار، تحصیل، روابط یا مراقبت از خود بهطور محسوس مختل شده است.
- داروی روانپزشکی مصرف میکنید و دربارهی دوز، عوارض، تداخل یا ادامهی آن پرسش دارید.
- تغییرات شدید خلق، انرژی غیرعادی همراه با کمخوابی، یا تجربههایی مانند شنیدن صدا یا افکار غیرمعمول دارید.
- افکار آسیب به خود یا دیگران دارید. در این حالت، ارزیابی فوری لازم است و در خطر فوری باید با اورژانس تماس بگیرید.
- رواندرمانگر یا پزشک عمومی شما ارزیابی تخصصی را پیشنهاد کرده است.
راهنماهای بالینی چه میگویند؟
راهنمای NICE برای افسردگی بزرگسالان (NG222) برای افسردگی خفیفتر، مداخلههای روانشناختی را بهعنوان گزینهی اول توصیه میکند و درمان دارویی را بیشتر برای افسردگی متوسط تا شدید یا مواردی که پاسخ کافی به رواندرمانی داده نشده در نظر میگیرد. راهنمای NICE برای اختلال اضطراب فراگیر و پانیک (CG113) نیز مدلی پلکانی دارد: ابتدا مداخلههای کمشدت و سپس رواندرمانی ساختارمند یا دارو.
این یعنی برای بسیاری از افراد، شروع با رواندرمانی منطقی است و ارزیابی روانپزشکی زمانی معنا پیدا میکند که شدت علائم بالا باشد، پاسخ به درمان کافی نباشد، یا پرسش دارویی مطرح باشد. یک فراتحلیل در World Psychiatry نشان داده که در افسردگی و اختلالهای اضطرابی، افزودن رواندرمانی به دارو نتیجهی بهتری از دارو بهتنهایی دارد؛ به عبارت دیگر، این دو مسیر رقیب نیستند.
در جلسهی اول چه اتفاقی میافتد؟
در جلسهی اول، روانپزشک دربارهی علائم فعلی، مدت و شدت آنها، سابقهی سلامت جسمی و روانی، داروهای مصرفی، سابقهی خانوادگی و شرایط زندگی میپرسد. نتیجه میتواند پیشنهاد رواندرمانی، بررسیهای پزشکی بیشتر، پیگیری، یا در صورت لزوم گفتوگو دربارهی گزینههای دارویی باشد. تجویز یا تغییر دارو به کشور محل اقامت شما و مجوز حرفهای پزشک بستگی دارد.
روانپزشک فارسیزبان آنلاین در اموترالجلسهی آنلاین روانپزشکی چگونه است؟
این مقاله آموزشی است و برای توصیهی پزشکی فردی نوشته نشده است. تصمیم دربارهی تشخیص، دارو یا درمان تنها پس از ارزیابی مستقیم توسط پزشک یا درمانگر گرفته میشود.
پرسشهای رایج
آیا برای مراجعه به روانپزشک باید اول به روانشناس بروم؟
خیر، الزامی نیست. برای افسردگی و اضطراب خفیف، رواندرمانی معمولاً گام اول است، اما اگر پرسش دارویی دارید، علائم شدید است یا سابقهی درمان دارویی دارید، میتوانید مستقیماً وقت ارزیابی روانپزشکی بگیرید.
آیا روانپزشک حتماً دارو تجویز میکند؟
خیر. نتیجهی ارزیابی ممکن است رواندرمانی، پیگیری یا بررسی پزشکی بیشتر باشد. تجویز دارو تصمیمی مشترک است و به کشور محل اقامت و مجوز حرفهای پزشک هم بستگی دارد.
منابع
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Depression in adults: treatment and management. NICE guideline NG222. 2022.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management. Clinical guideline CG113. 2011, last updated 2020.
- World Health Organization. mhGAP Intervention Guide for mental, neurological and substance use disorders in non-specialized health settings, version 2.0. Geneva: WHO; 2016.
- Cuijpers P, Sijbrandij M, Koole SL, Andersson G, Beekman AT, Reynolds CF. Adding psychotherapy to antidepressant medication in depression and anxiety disorders: a meta-analysis. World Psychiatry. 2014;13(1):56-67. DOI PMID 24497254
