چه زمانی زوج‌درمانی می‌تواند مفید باشد؟
زوج‌درمانی برای «رابطه خراب» نیست؛ برای الگوهایی است که دو نفر به‌تنهایی از آن بیرون نمی‌آیند. هشت نشانه که وقت مراجعه رسیده، و دو شرایطی که جلسه مشترک مناسب نیست.
بیشتر زوج‌ها دیر به زوج‌درمانی می‌رسند. پژوهش‌های جان گاتمن نشان داده که فاصله میان شروع مشکل جدی و اولین درخواست کمک، به‌طور میانگین چند سال است. در این سال‌ها الگوها جا می‌افتند و ترمیم سخت‌تر می‌شود. این مقاله می‌گوید چه نشانه‌هایی یعنی «الان وقتش است»، نه «وقتی خیلی بد شد».
زوج‌درمانی چیست و چه نیست؟
زوج‌درمانی یک نوع روان‌درمانی است که در آن هر دو نفر با یک درمانگر آموزش‌دیده روی رابطه کار می‌کنند. موضوع کار، خود رابطه است: الگوهای گفت‌وگو، تعارض و صمیمیت. زوج‌درمانی قضاوت درباره حق و ناحق نیست، و هدفش حفظ رابطه به هر قیمتی هم نیست. گاهی نتیجه نزدیک‌تر شدن است و گاهی تصمیمی روشن‌تر و محترمانه‌تر درباره جدایی.
هشت نشانه که زوج‌درمانی می‌تواند کمک کند
- دعواهای تکراری. همان بحث، با همان جمله‌ها، با همان پایان. موضوع عوض می‌شود اما الگو نه.
- فاصله عاطفی. دعوا نمی‌کنید، اما حرف هم نمی‌زنید. گفت‌وگوها کوتاه و کارکردی شده‌اند: خرید، بچه، اداره.
- احساس شنیده نشدن. هر کدام فکر می‌کند دیگری او را نمی‌فهمد و توضیح دادن بی‌فایده است.
- بی‌اعتمادی یا زخمی که ترمیم نشده. بعد از خیانت، دروغ یا یک تصمیم یک‌طرفه، رابطه ادامه دارد اما اعتماد برنگشته.
- تصمیم بزرگی پیش رو دارید. ماندن یا برگشتن، بچه‌دار شدن، تغییر شغل، نگهداری از والدین در ایران.
- تغییر بزرگی پشت سر گذاشته‌اید. مهاجرت، تولد فرزند، بیماری، از دست دادن کسی. تعادل قبلی به هم خورده و تعادل جدید شکل نگرفته.
- صمیمیت جنسی کم شده و درباره‌اش حرف نمی‌زنید.
- تردید درباره ادامه رابطه. نمی‌دانید بمانید یا بروید و نمی‌خواهید این تصمیم را از سر خستگی بگیرید.
پژوهش چه می‌گوید؟
مرور پژوهش‌های درمان آشفتگی زوجی نشان می‌دهد که رویکردهای ساخت‌یافته مثل زوج‌درمانی هیجان‌مدار (EFT) و زوج‌درمانی رفتاری یکپارچه، برای بخش قابل توجهی از زوج‌ها به بهبود معنادار رضایت از رابطه منجر می‌شوند و در پیگیری‌های دو ساله بخشی از این بهبود حفظ می‌شود. هیچ رویکردی برای همه جواب نمی‌دهد؛ نتیجه به انگیزه هر دو نفر، شدت مشکل و رابطه با درمانگر بستگی دارد و نمی‌توان آن را وعده داد.
آیا باید منتظر بمانیم تا «خیلی بد» شود؟
نه. زوج‌هایی که زودتر مراجعه می‌کنند معمولاً با الگوهایی سروکار دارند که هنوز سفت نشده‌اند. رفتن به زوج‌درمانی به معنای شکست رابطه نیست؛ به معنای این است که می‌خواهید آن را جدی بگیرید.
چه زمانی جلسه مشترک مناسب نیست؟
اگر در رابطه خشونت فیزیکی، تهدید، ترس از شریک زندگی یا کنترل مداوم وجود دارد، جلسه مشترک ممکن است امن نباشد. در این شرایط اولویت با مشاوره فردی و خدمات تخصصی محلی است. همچنین اگر یکی از دو نفر رابطه پنهانی فعالی دارد و قصد پایان دادن به آن را ندارد، زوج‌درمانی معمولاً پیش نمی‌رود و درمانگر این را با شما در میان می‌گذارد.
قدم بعدی
درمانگران فارسی‌زبانی که زوج‌درمانی را در پروفایل خود ثبت کرده‌اند، در صفحه زوج‌درمانی اموترال فهرست شده‌اند. جلسه‌ها آنلاین است و هر دو نفر، از یک مکان یا دو مکان جدا، به همان تماس وصل می‌شوند. اگر همسرتان فعلاً همراه نیست، می‌توانید با یک جلسه فردی درباره رابطه شروع کنید.
منابع
- Lebow JL, Chambers AL, Christensen A, Johnson SM. Research on the treatment of couple distress. Journal of Marital and Family Therapy. 2012.
- Wiebe SA, Johnson SM. A review of the research in emotionally focused therapy for couples. Family Process. 2016.
- Gottman JM, Levenson RW. The timing of divorce: predicting when a couple will divorce over a 14-year period. Journal of Marriage and Family. 2000.
این مقاله آموزشی است و جایگزین ارزیابی فردی نیست.