چرا رسیدن به کشور امن پایان رنج نیست: بار روانی بعد از مهاجرت
مهاجرت و پناهجوییبسیاری از ما تصور میکردیم وقتی به اروپا برسیم، سختترین بخش تمام شده است. جنگ پشت سر مانده، مسیر خطرناک تمام شده و بالاخره جایی هستیم که صدای انفجار نمیآید. اما بعد از چند ماه، احساس میکنیم حال روحیمان بهتر نشده و گاهی حتی بدتر شده است. این تجربه بسیار رایج است و نشانه ضعف…
بسیاری از ما تصور میکردیم وقتی به اروپا برسیم، سختترین بخش تمام شده است. جنگ پشت سر مانده، مسیر خطرناک تمام شده و بالاخره جایی هستیم که صدای انفجار نمیآید. اما بعد از چند ماه، احساس میکنیم حال روحیمان بهتر نشده و گاهی حتی بدتر شده است. این تجربه بسیار رایج است و نشانه ضعف شخصیت یا ناسپاسی نیست.
پژوهشها نشان میدهند سلامت روان مهاجران و پناهندگان در سه مرحله شکل میگیرد: پیش از مهاجرت، حین مسیر و پس از رسیدن. سازمان جهانی بهداشت هر سه مرحله را عامل تعیینکننده میداند و روی فشارهای مرحله سوم تأکید ویژه دارد، یعنی چیزهایی مثل نداشتن کار، مسکن نامناسب، جدایی از خانواده، تبعیض و نبود دسترسی به خدمات.
فشارهای بعد از مهاجرت کداماند
- بلاتکلیفی پرونده اقامت و ترس از رد شدن درخواست یا اخراج
- جدایی از همسر، فرزند، والدین یا خواهر و برادر
- نگرانی دائمی برای بستگانی که در افغانستان ماندهاند
- بیکاری یا کاری که بسیار پایینتر از تحصیلات و مهارت فرد است
- زندگی در کمپ یا خوابگاه مشترک و نداشتن فضای خصوصی
- محدودیت زبان و احساس ناتوانی در سادهترین کارهای روزمره
- تنهایی و از دست دادن شبکه خانوادگی و همسایگی
- تجربه نگاه تحقیرآمیز یا تبعیض
یک مرور سیستماتیک اروپایی که مطالعات سال ۲۰۱۵ به بعد را بررسی کرده است نشان میدهد شرایط زندگی پس از مهاجرت به روشنی با افسردگی، اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه ارتباط دارد. یعنی وضعیت امروز شما در آلمان یا بریتانیا به اندازه گذشته شما در افغانستان روی حال روانیتان اثر میگذارد.
چرا این موضوع مهم است
اگر تصور کنیم همه مشکل ما مربوط به گذشته و جنگ است، تنها راه حلی که به ذهن میرسد صبر کردن و فراموش کردن است. اما وقتی بدانیم بخش بزرگی از فشار امروز از شرایط فعلی میآید، کارهای مشخصی پیدا میشود که واقعاً کمک میکنند: پیگیری پرونده اقامت با یک مشاور حقوقی، تلاش برای تغییر مسکن، ثبتنام در کلاس زبان، ساختن حتی یک رابطه دوستانه تازه، و درخواست کمک روانشناختی.
چند قدم عملی
- یک هفته فهرست کنید چه چیزی حال شما را بدتر میکند. اغلب معلوم میشود موضوع پرونده و تنهایی است نه فقط خاطرات گذشته.
- برای هر فشار مشخص کنید کدام قابل تغییر است و کدام نیست. انرژی خود را روی بخش قابل تغییر بگذارید.
- حتی یک فعالیت ثابت هفتگی بیرون از خانه داشته باشید. ورزش، کلاس زبان، انجمن یا مسجد فرقی نمیکند.
- به پزشک عمومی خود بگویید مشکل شما فقط جسمی نیست. در بیشتر کشورهای اروپایی مسیر دریافت رواندرمانی از همینجا شروع میشود.
مطالعه بیشتر
- سلامت روان مهاجران و پناهندگان افغانستانی در اروپا
- افسردگی در مهاجران افغانستانی: وقتی همه چیز بیمعنا میشود
- اضطراب اقامت: وقتی پرونده پناهندگی سلامت روان شما را گروگان میگیرد
منابع
- سازمان جهانی بهداشت، برگه اطلاعات سلامت روان پناهندگان و مهاجران
- سازمان جهانی بهداشت، گزارش عوامل خطر و محافظ در سلامت روان پناهندگان و مهاجران
- مرور سیستماتیک درباره ارتباط شرایط زندگی پس از مهاجرت با اختلالات شایع روانی در اروپا
این متن جایگزین ارزیابی و درمان تخصصی نیست. اگر نشانههای شما شدید است یا به آسیب زدن به خودتان فکر میکنید، همان روز با پزشک عمومی، اورژانس یا خط بحران کشوری که در آن زندگی میکنید تماس بگیرید.
اگر ترجیح میدهید با یک درمانگر فارسیزبان صحبت کنید، میتوانید درمانگران اموترال را ببینید و یک جلسه آنلاین رزرو کنید.

