اختلال استرس پس از سانحه: وقتی گذشته دست از سر ما برنمیدارد
مهاجرت و پناهجوییخیلی از ما در افغانستان یا در مسیر مهاجرت چیزهایی دیدهایم که کسی نباید ببیند. انفجار، کشته شدن نزدیکان، تهدید، زندان، مرز، دریا. بعضی از این صحنهها سالها بعد هم خودشان را به ما تحمیل میکنند. به این وضعیت اختلال استرس پس از سانحه میگویند.
خیلی از ما در افغانستان یا در مسیر مهاجرت چیزهایی دیدهایم که کسی نباید ببیند. انفجار، کشته شدن نزدیکان، تهدید، زندان، مرز، دریا. بعضی از این صحنهها سالها بعد هم خودشان را به ما تحمیل میکنند. به این وضعیت اختلال استرس پس از سانحه میگویند.
نشانههای اصلی
- خاطرات مزاحم که بدون اجازه ما وارد ذهن میشوند
- کابوسهای شبانه و بیدار شدن با ترس
- احساس اینکه انگار دوباره در همان لحظه هستید
- اجتناب از هر چیزی که یادآور آن حادثه است، از جمله اخبار افغانستان
- گوش به زنگ بودن دائمی و از جا پریدن با صدای بلند
- تحریکپذیری، خشم ناگهانی و مشکل در تمرکز
- احساس بیحسی عاطفی و فاصله گرفتن از دیگران
این نشانهها واکنش طبیعی ذهن به وضعیت غیرطبیعی است. مغز در خطر یاد گرفته همیشه آماده باشد و حالا نمیتواند این حالت را خاموش کند.
در جامعه افغانستانی چقدر شایع است
مرورهای علمی روی جمعیتهای افغانستانی اسکانیافته در کشورهای صنعتی نشان میدهند شیوع اضطراب، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه در حد متوسط تا بالا است. در مطالعه اتریش، حدود ۱۰ درصد شرکتکنندگان معیارهای اختلال استرس پس از سانحه و حدود ۲۱ درصد معیارهای شکل پیچیده آن را داشتند. شکل پیچیده وقتی ایجاد میشود که آسیب طولانی و تکرارشونده بوده باشد و علاوه بر نشانههای معمول، مشکلات در تنظیم هیجان، خودانگاره منفی و دشواری در روابط هم دیده میشود.
نکته مهم درباره درمان
این اختلال درمان دارد. روشهایی مثل رواندرمانی متمرکز بر تروما و روش حساسیتزدایی با حرکات چشم در پژوهشها مؤثر شناخته شدهاند و در بسیاری از کشورهای اروپایی در دسترساند. بسیاری از افراد تصور میکنند باید همه جزئیات را تعریف کنند و از همین میترسند. در درمان خوب، سرعت را شما تعیین میکنید و مرحله اول اصلاً روایت حادثه نیست بلکه ایجاد احساس امنیت و آرامسازی است.
کارهایی که خودتان میتوانید انجام دهید
- تکنیک زمینگیر شدن در لحظه: پنج چیزی که میبینید، چهار چیزی که لمس میکنید، سه صدایی که میشنوید را نام ببرید.
- تنفس آهسته با بازدم طولانیتر از دم، چند دقیقه، چند بار در روز.
- مصرف اخبار افغانستان را محدود و زمانبندی کنید. تماشای بیوقفه ویدیوهای خشونتآمیز، نشانهها را تشدید میکند.
- الکل و مواد را به عنوان راه آرام شدن انتخاب نکنید. کوتاهمدت آرام میکند و بلندمدت وضعیت را بدتر میکند.
- خواب منظم، ورزش سبک و ارتباط اجتماعی سه ستون بازیابی هستند.
مطالعه بیشتر
- سلامت روان مهاجران و پناهندگان افغانستانی در اروپا
- شبهای بیخواب و کابوس: خواب مهاجران چرا خراب میشود
- چطور در اروپا کمک روانشناختی بگیریم: موانع زبان، انگ و مسیر عملی
منابع
- مطالعه سلامت روان پناهجویان و پناهندگان افغانستانی در اتریش
- پژوهش درباره نشانگرهای تروما و شدت علائم در پناهندگان افغانستانی
- مدلهای تبیینی افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه نزد پناهندگان افغانستانی در نروژ
- سازمان جهانی بهداشت، سلامت پناهندگان و مهاجران در منطقه اروپا
این متن جایگزین ارزیابی و درمان تخصصی نیست. اگر نشانههای شما شدید است یا به آسیب زدن به خودتان فکر میکنید، همان روز با پزشک عمومی، اورژانس یا خط بحران کشوری که در آن زندگی میکنید تماس بگیرید.
اگر ترجیح میدهید با یک درمانگر فارسیزبان صحبت کنید، میتوانید درمانگران اموترال را ببینید و یک جلسه آنلاین رزرو کنید.