پیامی که جواب داده نشد
الهام وقتی دوستش جواب پیامش را دیر می‌داد، مطمئن می‌شد که دیگر دوستش ندارد و رابطه را قطع می‌کرد. در جلسه‌ها با درمانگر یاد گرفت مکث کند و احتمال‌های دیگر را هم در نظر بگیرد. حالا گاهی می‌پرسد به‌جای این‌که از قبل نتیجه بگیرد.
رویکردهای درمانی
MBT چیست؟ روان‌درمانی مبتنی بر ذهنی‌سازی
رویکرد درمانی مرتبط را بشناسید«ذهنی‌سازی» یعنی توانایی فهمیدن این‌که پشت رفتار خودمان و دیگران چه احساس‌ها، نیازها و افکاری هست. همهٔ ما این توانایی را داریم، اما وقتی احساس‌ها شدید می‌شوند، مثلاً در دعوا یا ترس از رها شدن، اغلب آن را از دست می‌دهیم و به نتیجه‌گیری‌های سریع و دردناک می‌رسیم.
درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی یا MBT را پیتر فوناگی و آنتونی بیتمن در بریتانیا، در اصل برای کمک به افرادی با بی‌ثباتی شدید احساسی و رابطه‌ای، ساختند. امروز از آن برای دشواری‌های گوناگون در رابطه‌ها استفاده می‌شود. هدف، تقویت توانایی مکث کردن، کنجکاو شدن و فهمیدن ذهن خود و دیگران حتی در لحظه‌های پرتنش است.
برای چه کسانی مناسب است؟
- کسانی که احساس‌هایشان خیلی سریع و شدید بالا و پایین می‌رود
- افرادی که در رابطه‌ها زود احساس طرد شدن یا بی‌اعتمادی می‌کنند
- کسانی که بعد از دعوا نمی‌فهمند چطور کار به آنجا کشید
- افرادی که رفتارهای تکانشی دارند و بعد پشیمان می‌شوند
- والدینی که می‌خواهند احساس‌های فرزندشان را بهتر بفهمند
شاید گزینهٔ بهتری باشد اگر…
- در بحران حاد، رفتارهای جدی آسیب به خود یا افکار خودکشی، اول با خدمات اورژانس محلی تماس بگیرید؛ MBT اغلب در کنار برنامهٔ ایمنی و حمایت‌های دیگر انجام می‌شود
- اگر به دنبال درمانی کاملاً تمرین‌محور با تکلیف‌های مشخص هستید، روش‌هایی مثل DBT ممکن است با سلیقهٔ شما بیشتر جور باشد
چطور کار می‌کند؟
در MBT درمانگر با کنجکاوی و بدون ادعای «دانستن همه‌چیز» کار می‌کند. به‌جای تفسیرهای پیچیده، سؤال‌هایی ساده و واقعی می‌پرسد: «وقتی او جواب پیامت را نداد، چه فکری از ذهنت گذشت؟» یا «فکر می‌کنی او در آن لحظه چه حسی داشت؟»
یکی از تکنیک‌های اصلی «عقب رفتن و بازبینی» است: وقتی در جلسه تنش یا سوءتفاهمی پیش می‌آید، درمانگر و شما با هم مکث می‌کنید و قدم‌به‌قدم مرور می‌کنید چه شد. درمانگر حتی اشتباه‌های خودش را می‌پذیرد، که الگویی از یک رابطهٔ امن و صادقانه می‌سازد.
MBT به سطح احساس هم توجه دارد. وقتی احساس‌ها خیلی شدید است، درمانگر ابتدا به آرام شدن کمک می‌کند، چون فکر کردن دربارهٔ ذهن‌ها وقتی خیلی آشفته‌ایم سخت است. بعضی برنامه‌های MBT جلسه‌های گروهی هم در کنار جلسه‌های فردی دارند.
در جلسه‌های آنلاین چه انتظاری داشته باشیم؟
جلسه‌های آنلاین فردی معمولاً ۴۵ تا ۵۰ دقیقه طول می‌کشند و اغلب هفته‌ای یک بار برگزار می‌شوند. فضای جلسه گفت‌وگومحور، گرم و کنجکاو است و درمانگر فعالانه شرکت می‌کند.
در شکل کامل و استاندارد، MBT اغلب حدود یک سال یا بیشتر طول می‌کشد، اما برخی درمانگران از اصول آن در درمان‌های کوتاه‌تر هم استفاده می‌کنند. ممکن است دربارهٔ برنامه‌ای برای لحظه‌های بحرانی هم با درمانگر صحبت کنید.
چند نمونه
نمونه‌ها ساختگی و برای توضیح هستند.
دعواهای زوجی در غربت
بابک و همسرش بعد از مهاجرت به سوئد زیر فشار زیادی بودند و دعواهایشان سریع بالا می‌گرفت. بابک در درمان فردی آنلاین به فارسی، یاد گرفت در لحظهٔ عصبانیت از خودش بپرسد همسرش چه حسی دارد. او می‌گوید حالا دعواها زودتر آرام می‌شوند.
رفتارهای تکانشی
سینا هر وقت ناراحت می‌شد، تصمیم‌های ناگهانی می‌گرفت که بعداً پشیمانش می‌کرد. درمانگر با او لحظه‌به‌لحظه مرور می‌کرد که پیش از آن تصمیم چه احساسی داشت. این تمرین به سینا کمک کرد علامت‌های هشدار را زودتر بشناسد.
درمانگرانی که در «روان‌درمانی مبتنی بر ذهنی‌سازی (MBT)» تجربه دارند
این درمانگران این مورد را در پروفایل خود ثبت کرده‌اند و همه جلسات آنلاین و به زبان فارسی است.
پرسش‌های رایج
ذهنی‌سازی دقیقاً یعنی چه؟
یعنی توانایی دیدن رفتار خود و دیگران بر اساس احساس‌ها، نیت‌ها و افکار پشت آن. به زبان ساده، «فکر کردن دربارهٔ احساس‌ها» و «احساس کردن دربارهٔ فکرها».
آیا MBT فقط برای اختلال شخصیت مرزی است؟
MBT در اصل برای افرادی با این دشواری‌ها ساخته شد، اما امروز برای مشکلات گوناگون در رابطه‌ها، تنظیم احساس و حتی کار با خانواده‌ها هم به کار می‌رود.
آیا MBT آنلاین مؤثر است؟
بسیاری از درمانگران MBT را آنلاین ارائه می‌کنند و بسیاری از مراجعان آن را مفید می‌دانند. مهم است دربارهٔ برنامهٔ ایمنی و راه‌های تماس در شرایط سخت با درمانگر هماهنگ باشید.
اگر بین جلسه‌ها حالم خیلی بد شود چه کنم؟
بهتر است از قبل با درمانگر برنامه‌ای برای لحظه‌های دشوار تنظیم کنید. اگر در خطر فوری هستید یا به آسیب به خود فکر می‌کنید، بی‌درنگ با خدمات اورژانس محلی تماس بگیرید.
این مطلب برای آگاهی عمومی است و جای ارزیابی حرفه‌ای را نمی‌گیرد. اگر در خطر فوری هستید یا به آسیب زدن به خود فکر می‌کنید، با اورژانس محلی تماس بگیرید. کمک فوری