رفتن به محتوای اصلی
رویکردهای درمانی

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) چیست؟

راهنمای کامل‌تر این رویکرد درمانی را بخوانید

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یا ACT (که «اَکت» تلفظ می‌شود) رویکردی است که به جای جنگیدن با فکرها و احساس‌های دردناک، کمک می‌کند جور دیگری با آن‌ها رابطه برقرار کنید. گاهی تلاش زیاد برای خلاص شدن از اضطراب یا غم، خودش زندگی را تنگ‌تر می‌کند.

در ACT دو سؤال مهم است: چه چیزی در زندگی برایتان واقعاً ارزش دارد، و چه قدم‌هایی می‌توانید به سمت آن بردارید، حتی وقتی احساس‌های سخت هم همراهتان هستند. هدف، زندگی پربارتر و انعطاف‌پذیرتر است نه ذهنی بدون درد.

برای چه کسانی مناسب است؟

  • کسی که حس می‌کند در جنگ دائمی با فکرها و نگرانی‌هایش گیر افتاده
  • کسی که با درد مزمن، بیماری طولانی یا شرایط غیرقابل‌تغییر زندگی می‌کند
  • کسی که بعد از مهاجرت حس گم‌کردن مسیر و معنای زندگی دارد
  • کسی که به تمرین‌های ذهن‌آگاهی و تجربه‌محور علاقه دارد
  • کسی که می‌خواهد تصمیم‌هایش بیشتر از ارزش‌هایش بیاید تا از ترس

شاید گزینهٔ بهتری باشد اگر…

  • در بحران یا هنگام فکر آسیب به خود، اول با اورژانس محلی تماس بگیرید
  • اگر دنبال ساختار قدم‌به‌قدم و تمرکز روی تغییر محتوای فکرها هستید، CBT کلاسیک ممکن است مناسب‌تر باشد

چطور کار می‌کند؟

ACT روی شش فرایند کار می‌کند که با هم «انعطاف‌پذیری روانی» را می‌سازند: پذیرش، گسلش از فکرها، حضور در لحظهٔ اکنون، دیدن خود از زاویه‌ای وسیع‌تر، روشن کردن ارزش‌ها و عمل متعهدانه. این‌ها اسم‌های پیچیده‌ای دارند اما در عمل خیلی ملموس‌اند.

مثلاً در گسلش یاد می‌گیرید فکری مثل «من به درد نمی‌خورم» را فقط یک فکر ببینید، نه حقیقت مطلق. درمانگر از استعاره‌ها، تمرین‌های کوتاه ذهن‌آگاهی و تجربه‌های کوچک در جلسه استفاده می‌کند تا این مهارت‌ها حس شوند، نه فقط فهمیده شوند.

بعد نوبت ارزش‌هاست: اینکه می‌خواهید چه جور پدر، دوست، همکار یا انسانی باشید، و چه کار کوچکی همین هفته می‌تواند در همان جهت باشد.

در جلسه‌های آنلاین چه انتظاری داشته باشیم؟

جلسه‌های آنلاین ACT معمولاً ۵۰ دقیقه و اغلب هفتگی یا دو هفته یک بار است. انتظار گفت‌وگو، تمرین‌های کوتاه ذهن‌آگاهی و گاهی استعاره‌هایی را داشته باشید که بعداً در زندگی روزمره به یادتان می‌آیند.

بعضی‌ها با چند جلسه ابزارهای مفیدی می‌گیرند و بعضی چند ماه ادامه می‌دهند. سرعت کار با شما و هدف‌هایتان تنظیم می‌شود.

چند نمونه

نمونه‌ها ساختگی و برای توضیح هستند.

زندگی معلق بعد از مهاجرت

رضا سه سال بود در آلمان زندگی می‌کرد اما هنوز حس می‌کرد زندگی‌اش متوقف شده تا وقتی که «حالش خوب شود». در ACT فهمید بیشتر وقتش صرف جنگیدن با دلتنگی می‌شود. با روشن کردن ارزش‌هایش، با وجود دلتنگی در یک کلاس موسیقی ثبت‌نام کرد. این مثالی خیالی برای توضیح است.

فکری که فقط یک فکر بود

مریم هر بار قبل از ارائه با فکر «حتماً خراب می‌کنم» فلج می‌شد. درمانگر کمکش کرد این فکر را با فاصله نگاه کند و بگوید «دارم این فکر را دارم که...». فکر کاملاً نرفت، اما دیگر فرمان نمی‌داد. این داستان ساختگی است.

کنار آمدن با درد

پرویز با کمردرد مزمن زندگی می‌کرد و کم‌کم از همه کار کنار کشیده بود. در ACT به جای منتظر ماندن برای بی‌دردی، کارهای کوچکی را انتخاب کرد که با ارزش «پدربزرگ حاضر بودن» جور بود. این نمونه خیالی است.

درمانگرانی که در «درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)» تجربه دارند

این درمانگران این مورد را در پروفایل خود ثبت کرده‌اند و همه جلسات آنلاین و به زبان فارسی است.

مشاهده همه درمانگران

پرسش‌های رایج

پذیرش یعنی تسلیم شدن؟

نه. پذیرش در ACT یعنی جا دادن به احساس‌ها به جای جنگیدن بی‌ثمر با آن‌ها، تا انرژی‌تان صرف کارهایی شود که برایتان مهم است. تغییر رفتار بخش اصلی ACT است.

فرق ACT با CBT چیست؟

هر دو از یک خانوادهٔ رفتاری می‌آیند. CBT بیشتر روی بررسی و تغییر محتوای فکرها کار می‌کند و ACT بیشتر روی تغییر رابطهٔ شما با فکرها و حرکت به سمت ارزش‌ها.

آیا باید مدیتیشن بلد باشم؟

نه. تمرین‌های ذهن‌آگاهی در ACT معمولاً کوتاه و ساده‌اند و درمانگر قدم‌به‌قدم همراهتان است.

ACT آنلاین ممکن است؟

بله. گفت‌وگو و تمرین‌های ACT به‌خوبی در جلسه‌های ویدیویی انجام می‌شوند و می‌توانید آن‌ها را از خانهٔ خودتان تمرین کنید.

این مطلب برای آگاهی عمومی است و جای ارزیابی حرفه‌ای را نمی‌گیرد. اگر در خطر فوری هستید یا به آسیب زدن به خود فکر می‌کنید، با اورژانس محلی تماس بگیرید. کمک فوری